M. Gökhan Ahi

“Bırakın halk gerçekleri bilsin. Ülke o zaman güvende olur” A.Lincoln

E-Tüketiciler Haklarına Kavuştu.

Hürriyet / E.Yaşam Eki / Nisan 2003

Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun’da değişiklik yapan 4822 sayılı kanun nihayet 14 Mart 2003’de Resmi Gazete’de yayınlandı. Avrupa Birliği direktiflerine uygun olarak hazırlanan kanun, kamuoyunda daha çok kredi kartı borçlularına sağladığı 12 taksitte ödeme imkanı ile tanındığı için tüketici lehine yapılan bir çok değişiklik gölgede kaldı.

14 Haziran 2003’te yürürlüğe girecek yeni kanunun, E-Yaşam okurlarını en çok ilgilendirecek bölümü ise, kuşkusuz, internetten satılan mal ve hizmetlerle ilgili tüketici hakları olacaktır. Zira, artık ülkemizde de azımsanmayacak bir sayıda e-tüketici grubu olduğu bilinmektedir.

Yeni tüketici kanununda göze çarpan ilk olumlu değişiklik, Türk Hukuk Mevzuatı’nda ilk kez elektronik ticaret kavramının “mesafeli sözleşmeler” başlığı altında yer alması olmuştur. Kanunun, tanımlar kısmında “mal” tanımına artık internet üzerinden satın alınan elle tutulur mallar dışında ayrıca elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gibi elle tutulamayan mallar da girmiştir.

İnternet sitelerinden abone olunan hizmetlerde, internet erişim aboneliğinde ve yazılım kullanma şartlarında sürekli karşımıza çıkan ve çoğunlukla okumadan kabul ettiğimiz sözleşmelerde de tüketici koruma altına alınmıştır. Bu tek taraflı sözleşme metinlerini ya da şartları müzakere edebilme ya da pazarlık yapabilme şansı pek olmadığından, yeni değişiklikle, iyiniyete aykırı ve tüketici aleyhine olan “haksız şartlar” otomatikman geçersiz hale gelmektedir.

Yeni kanunla, İnternetten satılan mal ve hizmetlere ilişkin ayrıntıların tüketiciye verilmesi zorunluluğu da getirilmiştir. Bu ayrıntıların neler olduğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın yayınlayacağı tebliğle düzenlenecektir. Bu ayrıntıların ne olduğu konusunda ipucu vermek gerekirse; İnternet üzerinden mal ve hizmet satan kuruluşun ünvanı ve açık adresi, satılan ürünün esaslı nitelikleri, tüm vergiler dahil fiyatı, fiyatın geçerlilik süresi, nakliye masrafları, tüketicinin iade şartları, şikayet yeri gibi ayrıntılar tüm alışveriş siteleri tarafından zorunlu olarak tüketiciye bildirilmek zorundadır. Böylece, internet tüketicileri hileli ve aldatıcı siteleri kolayca ayırt edebilecektir. Tüketici, internetten satın alacağı mal ve hizmetle ilgili ayrıntıları yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme de kurulamayacak, dolayısıyla ayrıntısı ve özellikleri belirtilmeyen ürünü satın almak zorunda kalmayacaktır. Tüketici, satın alacağı ürünün ayrıntısını ve özelliklerini okuduğunu ve satın alma işlemini teyit ettiğini yine elektronik ortamda yazılı olarak bildirebilecektir.

Tüketici, internetten satın aldığı mal ve hizmeti hiçbir sebep göstermeksizin, ürünün eline geçtiği tarihten veya hizmeti almaya başladığı tarihten itibaren 7 gün içinde iade etme hakkına da sahip olacaktır. Bu durumda alışveriş sitesi, iade bildiriminden sonraki 10 gün içinde aldığı parayı iade etmek, eğer bir mal göndermişse bu malı da 20 gün içinde masrafı kendine ait olmak üzere almak zorundadır. Ancak, bazı ürün ve hizmetlerin niteliği düşünüldüğünde 7 günlük vazgeçme ve iade süresinin söz konusu olamayacağı ortadadır. Örneğin, sipariş üzerine özel olarak hazırlanan ürünlerde, son kullanma tarihi geçebilecek mallarda, paketi açılmış kaset, CD ve benzeri veri depolama aygıtlarında, gazete ve dergi gönderilmesi durumunda tüketici hiçbir şekilde ürünü iade edip parasını isteyemeyecektir. *

Ayrıca, alışveriş sitelerine, İnternet üzerinden satılan hizmetlerin ve elektronik ortamda teslim edilen elle tutulamayan yazılım, ses, görüntü ve benzerlerinin tüketiciye kusursuz ve eksiksiz şekilde teslim edildiğini ispat etme yükümlülüğü getirilmiştir. Özellikle yazılım satan bir çok büyük firma, demo ve kısıtlı sürümleri piyasaya sürerek tüketicilere ücret ödemeden yazılımı deneme şansı verdikleri için bu konudaki mağduriyetleri zaten en aza indirmeye çalışmaktadır.

Gerçi, arızalı, eksik mallardan ve kusurlu hizmetlerden dolayı tüketici, eski kanunda da mevcut olan haklarını yani malı verip parasını geri alma hakkını, malın yenisiyle değiştirilmesi, ücretsiz onarılmasını ve maldaki/hizmetteki eksiklik oranında fiyat indirimi isteme haklarını kullanabilecektir.

Yeni kanunda amaç, internet ortamında da rekabeti korumak ve internette satılan ürün ve hizmetlerin de kalitesinin artmasını sağlamaktır. Olumlu bulduğumuz bu kanun değişikliğinden sonra sıranın sayısal imzaya ve kişisel verilerin korunmasına gelmesini ümit ediyoruz. Koruma altında bulunmak tüketicilere kendini daha iyi hissettirse de, internetten alışveriş için gerekli ve zorunlu ilk şartın ne istediğini bilen bilinçli bir tüketici olmaktan geçtiği asla unutulmamalıdır.


* Yar.Doç.Dr. Yeşim Atamer, 8.4.2003 İstanbul Barosu Tüketici Paneli’ndeki tebliğinden.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Follow me on Twitter

RSS Bilişim Hukuku Bülteni

  • Bir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
%d blogcu bunu beğendi: