M. Gökhan Ahi

“Bırakın halk gerçekleri bilsin. Ülke o zaman güvende olur” A.Lincoln

SPAM (İstem Dışı E-Posta Mesajları)

Av.M.Gökhan Ahi

Uzmanlara göre dünyada her gün 31 milyar adet e-posta gönderilmektedir. Bu rakamın 2006’da günde 60 milyar adet olacağı tahmin edilmektedir. Bu sayının en az yarısının istenmeyen e-posta mesajları (SPAM) olduğu söylenmektedir.

Ucuz ve çabuk mesaj ulaştırma faaliyeti, İnternet kullanıcılarının çoğalması ile birlikte, sürekli ve denetimsiz bir şekilde artarak kitleleri rahatsız etmeye başladı. İşte bu denetimsiz ve kontrol altına alınmayan e-postalara karşı, teknik olarak engellemeler yapılsa da, teknolojik açıdan hep bir adım önde olan SPAM’ciler engellenemedi. Hatta SPAM faaliyeti neredeyse bir sektör haline geldi. E-postanın faydalarını keşfeden reklamcılar ve kendisini duyurmak isteyen kişiler de bir zamanların gözde reklam araçları sayılabilecek broşürler, ilanlar, duyuruları artık e-posta yoluyla kitlelere çok düşük bir maliyetle ve çabuk ulaştırmaya başladılar. Son olarak 3 Kasım 2002’de yapılan seçimler öncesinde, siyasi partiler tarafından keşfedilen ve kullanıcın istemi dışında dışında gönderilen milyonlarca propaganda mesajları halkın tercihine etkili olmaya çalıştı. Partilerin bu faaliyetinin Siyasi Partiler Kanunu’na ve Seçim Kanunu’na aykırı olduğu konusunda günlerce tartışmalar yapıldı.

İnternet kullanıcılarının ve servis sağlayıcıların zamanını, emeğini ve parasını sömüren bu sisteme karşı hukuk ve etik açısından çözümler araştırılmaya başlandı. Çözüm de bulunması gerekiyordu, çünkü SPAM faaliyeti hem kullanıcıları hem de İSS’lerin sabırlarını zorlamakta gecikmemişti. Sorunun bu boyutta olması, SPAM konusunda yasal bir düzenlemenin kaçınılmaz olduğunu göstermektedir. Her gün kullanıcının posta kutusuna gelen onlarca mesaj, ekinde dosya da içeriyorsa, kullanıcının mesajlarını bilgisayarına indirmesinin dakikalarca sürebilmesine, limitli kapasiteye sahip posta kutularının dolmasına, dolayısıyla kullanıcıların almayı beklediği mesajların alınamamasına yol açmaktadır. Kullanıcıların, internete bağlandıkları süre arttıkça faturalarını, mesaj ayıklamak için zaman harcamaları da sinirlerini kabartmaktadır.

Servis sağlayıcılar açısından ise SPAM’in zararları daha büyük boyuttadır. SPAM’cilerin reklam masrafını ISS’ye yıkmaları yüzünden sisteme büyük veri yükü binmekte, bu da internet erişiminin yavaşlamasına sebep olmaktadır. Daha fazla yatırım yapmak zorunda kalan ISS’ler de, faturayı abonelerine yansıtmaktadır. Bu sebeple SPAM internetin pahalı olmasının sebeplerinden birisi olmaktadır.

Kavram olarak SPAM,  Internet üzerinde aynı mesajın yüksek sayıdaki kopyasının, bu tip bir mesajı alma talebinde bulunmamış kişilere, zorlayıcı nitelikte gönderilmesi olarak tanımlanmaktadır.  SPAM, genellikle ticari reklamlar, yasal olmayan servisler (porno, kumar, bahis) ve saadet zinciri benzeri çabuk zengin olma kampanyalarının duyurulması ve virüs gönderme amaçları için kullanılmaktadır.

SPAM’ciler kullanıcı adreslerini elde etmek için bir çok yöntem kullanmaktadır. Genellikle forumlar, konuk defterleri, posta listeleri, haber grupları, adres bankaları, “forward” edilen (bir çok kişiye iletilen) mesajlar gibi bir çok kaynaktan e-posta adresi toplayarak kullanıcıların e-posta adreslerini elde etmektedirler.

Ne yazık ki, sivil girişimlerin etik düzenlemeleri hariç SPAM’e karşı yasal düzenlemeler halen yapılmamıştır. (Türkiye için bkz: http://www.spam.org.tr) Bir çok ülke mevcut yasalarına göre bir çözüm yolu bulmaya çalışmaktadır. ABD’nin bazı eyaletleri, Avusturya ve Kore’de SPAM hakkında kayda değer hukuki düzenlemelere rastlanılmaktadır. Hemen hemen benzer hükümler içeren bu düzenlemelere göre, kitlelere gönderilen mesajların konu kısmında “reklam” ibaresi bulunmalı, göndericinin kimliği belirli olmalı ve alıcının isterse mesaj listesinden çıkmasını kolaylaştırmalıdır. Kurallara uymayanlara ise yüksek para cezaları uygulanmaktadır. Ülkemizde de bu konuda özel bir yasal düzenleme yapılmış değildir. SPAM’in teknik olarak önlenmesini bir yana bırakacak olursak, mevcut yasalara göre SPAM’cileri engelleyebilmek mümkün gözükmektedir. SPAM’in içeriği konusunda, Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümlerine göre; reklamın içeriğinin aldatıcı ve yanıltıcı unsurlar taşıması halinde ise Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun hükümlerine göre çözüm yolu bulunabilmektedir. Ancak bu iki kanun sadece içeriği reklam olan e-postalara karşı bir yaptırıma sahiptir. Ayrıca SPAM’in içeriği terörizm, hakaret ve müstehcenlik gibi suç öğeleri taşıyorsa, mevcut ceza kanunlarına göre cezalandırılması zaten mümkündür.

E-posta adresinin günümüzde kişisel bir veri olarak kabul edildiği gerçektir. E-posta adresinin yasal olmayan yollardan elde edilmesi de kişilik haklarının ihlali sayılmaktadır. Bu halde de Medeni Kanun’un kişilik haklarını koruyan hükümlerinden yararlanılabilmektedir.

Ayrıca, SPAM’in kişiye vermiş olduğu rahatsızlıktan dolayı Türk Ceza Kanunu’na göre cezalandırılması imkanı da vardır. Basından izlediğimiz kadarıyla Türkiye’de ilk ve tek olarak SPAM faaliyeti cezalandırılmıştır. Ceza Kanunu’nun 547. maddesine göre ceza alan SPAM’ciye  2002 değerlerine göre 54 milyon TL. para cezası kesilmiştir. (2003 değeri 86 milyon TL.) Geniş kitlelere gönderilen SPAM’den dolayı mağdur olan kullanıcıların bir çoğu yetkili makamlara şikayette bulunduğu takdirde, para cezası her şikayetçi için ayrı ayrı hesaplanacağından, sonuç SPAM’ciler için oldukça caydırıcı olabilmektedir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 23/02/2003 by in Bilişim Hukuku, Hürriyet E.Yaşam and tagged , , , .

Follow me on Twitter

RSS Bilişim Hukuku Bülteni

  • Bir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
%d blogcu bunu beğendi: