M. Gökhan Ahi

“Bırakın halk gerçekleri bilsin. Ülke o zaman güvende olur” A.Lincoln

Sayısal İmza (Elektronik İmza) nedir?

SAYISAL İMZA

Nedir ?: “Elektronik imzanın özel bir çeşidi olup, bir anahtar çifti (açık ve gizli anahtarlar) ile elektronik ortamda iletilen veriye vurulan bir mühürdür. Sayısal imzalar göndericinin kimliğinin açık ve net bir biçimde teyidini, elektronik dokümanın orijinalliğini ve güvenilirliğini mümkün kılar. Gönderici için ve mesajın gönderildiği taraf için tek olan sayısal imzalar doğrulanabilir ve inkar edilemez.” (Dış Ticaret Müsteşarlığı bünyesinde kurulmuş Elektronik Ticaret Koordinasyon Kurulu Hukuk Raporu’ndaki tanım)

Yani ?… Önce kavramlara bakalım: İmza, “klasik” ya da “ıslak” imza, “elektronik imza” “sayısal imza (dijital imza)”…

  • • İmza, kişinin kimliğini teyit ettiği gibi, altına imza atılan metnin de okunduğunu, anlaşıldığını, bu metinden kendisine yüklenen bir çok sorumluluğun kabul edildiğini ve kendisini hukuken bağladığını teyit eder ve bu şekilde imzalanan içerik imza sahibi tarafından her tür sonucuyla kabul edilmiş sayılır. Bir iddianın ispatı açısından imzanın önemi büyüktür. Usul Hukukumuza göre, ilke olarak imzalı bir belgenin içerdiği bir hususun aksini iddia eden kişi,  bu iddiasını ispat etmek için ancak başka bir imzalı belgeye dayanabilir.
  • • Klasik (ıslak) imza, hepimizin bildiği, kişinin kendi el yazısıyla bir belgeye koyduğu imzadır; halihazırda Yasalarımızca düzenlenmiş olan tek imza türü de klasik (ıslak) imzadır.
  • • Elektronik imza, elektronik ortamlarda üretilmiş belgelerin imzalanması yöntemlerine verilen genel isimdir. Biyometri tekniği (kullanıcının parmak ya da el izi, göz retinası vb. kişiye has özellikler) ile oluşturulan imzalar ve sayısal imzalar en çok bilinen ve tartışılan elektronik imza çeşitleridir. Yani, sayısal imza, elektronik imzanın türlerinden biridir.

Sayısal imza ile bizim bildiğimiz klasik imza arasında ne fark var? Klasik (ıslak) imza ancak bir kağıdın üzerine el yazısı ile atılabilir. Bu elektronik ortamda hazırlanmış bir belge de olabilir. Yani elektronik ortamda bir belge hazırlayarak yazıcıdan belgenin çıktısını alıp üzerine el yazınızla klasik imza atabilir sonra bu belgeyi bildiğimiz posta yöntemleriyle alıcısına “orijinal imzalı” olarak gönderebilirsiniz. Oysa, elektronik ortamda hazırlanan belgeyi doğrudan, örneğin e-posta ile göndermek isterseniz ortada klasik şekilde el yazınızla imzalayacağınız bir kağıt olamayacağı için metnin gerçekten size ait olduğunu ve sizin tarafınızdan imzalandığını teyit etmek için bir takım yöntemlere gereksinim vardır. İşte bu teknolojik olarak geliştirilen yöntemlerin tümü elektronik imza olup sayısal imza da bu yöntemlerden biridir.

Sayısal imza nasıl atılır? Elektronik ortamda, anahtar dediğimiz bir tür şifreleme yöntemi vardır. Kural olarak sayısal imza atabilmeniz için öncelikle bir Sayısal İmza Sertifika Sağlayıcısından Sayısal İmza Sertifikası almanız gerekir. Sertifika verilirken Sertifika Sağlayıcısı önce kimliğinizi tespit edecektir. Sertifika ile birlikte size temin edeceği anahtar şifre ve şifre oluşturma yazılımları ile bir takım teknik yöntemler aracılığıyla yalnızca size ait olan sayısal imzanızın hazırlanmasını, elektronik ortamda düzenleyeceğiniz belgelerde kullanılmasını ve başkaları tarafından doğrulanmasını sağlayacaktır.

Sayısal imzanın faydaları nelerdir? Bir kullanıcı tarafından gönderilen bilgilerin veya verilerin:

  • • kesinlikle o kişi tarafından gönderildiğini teyit eder. Gönderici göndermediğini, alıcı da almadığını iddia edemez.
  • • bir başkasının eline geçmesini veya değiştirilmesini engeller.
  • • içeriği, gönderici tarafından veya alıcı tarafından inkar edilemez. Çünkü, değil başkası, kendileri dahi gönderdikten sonra içeriğini değiştiremez. Kaldı ki, bir uyuşmazlık halinde elektronik belgenin bir kopyası da Sertifika Sağlayıcısındadır.
  • • Gönderilen verilerin tarih açısından damgalanmasını sağladığı gibi, arşivleme kolaylığı da sağlar.
  • • Gönderilen verilerin çabuk ulaşmasını sağlar, baskı, kağıt, posta ve arşivleme maliyetlerini en aza indirger.

Sayısal imza ile ilgili ülkemizde yasal düzenleme var mı? Ülkemizde henüz bir yasal düzenleme olmamakla birlikte Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve halihazırda tartışılmakta olan “ELEKTRONİK İMZANIN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN TASARlSI” (Tam metin için bkz. http://www.hukukcu.com/bilimsel/kitaplar/elektronikimza.htm) adı altında bir Yasa tasarısı bulunmaktadır. Tasarı, genel olarak elektronik imzaya ilişkin kurallar ve düzenlemelerden söz etmekle birlikte, tasarı metni incelendiğinde esas olarak sayısal imzanın düzenlendiği görülmektedir. Tasarıda ayrıca Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcılarının kuruluş ve çalışma şekilleri de düzenlenmiş olup bu konuyla ilgili tüm denetim ve idare yetkisi Telekomünikasyon Kurulu’na verilmiştir. Tasarı, ispat ve imzaya ilişkin diğer Yasalarda yer alan hükümlerde de değişiklik yapmak suretiyle sayısal imzanın hukuki ispat gücünün klasik imzayla eşdeğer olmasını sağlama amacını taşımaktadır. Ancak, Tasarıya göre, elektronik imzaya ilişkin hükümler, taşınmazlarla ilgili ayni hak değişikliğine yol açan hukuki işlem ve sözleşmelerde (satım, ipotek gibi) veya kanunların resmi şekil şartı aradığı hukuki işlem ve sözleşmelerde uygulanmayacaktır.

Sayısal imzanın diğer ülkelerdeki hukuki durumu nedir?

1997 yılından beri bir çok ülkede sayısal imzanın hukuki çerçevesi hakkında çalışmalar yapılmıştır. 13 Aralık 1999 tarihli Avrupa Konseyi Elektronik İmza Direktifi ile Birleşmiş Milletlerin 14 Haziran 1996 tarihli Elektronik Ticarete İlişkin Model Kanunu çoğu ülkenin yasalarına örnek teşkil etmiştir. AB üyesi ülkelerin yanı sıra, ABD, Kanada, Arjantin, Brezilya, Japonya, Singapur, Hindistan, Rusya, Çin, Tayvan, İsrail ve Avustralya’da sayısal imza kanunlaşmıştır ve elektronik ticarete hız ve güvenilirlik kazandırılmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 27/01/2003 by in Bilişim Hukuku, Hürriyet E.Yaşam and tagged , , .

Dolaşım

Follow me on Twitter

RSS Bilişim Hukuku Bülteni

  • Bir hata oluştu; besleme kapalı gibi görünüyor. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
%d blogcu bunu beğendi: